Όπως πληροφορούμαστε από τους αρχαιολόγους, «Η λατρεία του Δία ως θεού του ουρανού και γενικότερα των καιρικών μεταβολών, εξουσιαστή των νεφών και της βροχής, γινόταν συχνά πάνω στις κορυφές των βουνών, επειδή εκεί ψηλά μαζεύονταν τα πρώτα σύννεφα, σημάδι αλάθητο για τους ανθρώπους ότι θα βρέξει. Ο περιηγητής Παυσανίας μας πληροφορεί ότι στον Υμηττό υπήρχε άγαλμα του Υμηττίου Διός και βωμοί του Ομβρίου Διός και του Απόλλωνος Προοψίου. Ο βωμός του Ομβρίου Διός τιμούσε και εξευμένιζε τον θεό, ώστε αυτός να χαρίζει ήπιες και έγκαιρες βροχές στη γεωργία. Οι αρχαίοι κάτοικοι της Αττικής προέβλεπαν τον καιρό, παρατηρώντας την κορυφή του βουνού. Ο Υμηττός λειτουργούσε δηλαδή ως βαρόμετρο, όπως αναφέρει ο Θεόφραστος στο «Περί σημείων, υδάτων και πνευμάτων»» (Ντούνη, Κ., Παπαφλωράτου, Ελ., 2012).
Παρότι, η ασβεστολιθική φύση του Υμηττού και η σύσταση του εδάφους από κυανότεφρο μάρμαρο δεν του επιτρέπει να διατηρεί πηγές και ύδατα που ρέουν υπόγεια προς τη θάλασσα (αναφερόταν και ως Άνυδρος στην αρχαιότητα ή ως Ξεροβούνι στα νεότερα χρόνια), ωστόσο, στη δυτική περιοχή της Καισαριανής και του ευρύτερου Καρέα σημειώνεται η ύπαρξη φυσικών πηγών κατάλληλων να συντηρήσουν επαρκώς κάποιες πληθυσμιακές ομάδες και να χρησιμοποιηθούν για εκμάστευση ικανής ποσότητας νερού. Η συγκεκριμένη περιοχή βρίσκεται σε σημείο σύγκλισης των δύο διαφορετικών τύπων πετρωμάτων που χαρακτηρίζουν τον Υμηττό: των υδατοστεγών σχιστόλιθων και των υδροπερατών ασβεστόλιθων. Αυτή η ιδιαιτερότητα την καθιστά πλούσια σε υπόγεια νερά, όπως της πηγής «Κύλλου Πήρα», της Μονής Αστερίου, του Μάλι Ζέζι, του Αγίου Ευσταθίου και άλλων μικρότερων. Οι πηγές του Ιλισού προσδιορίζονται πιθανότατα στην περιοχή της Αγίας Ελεούσας του Δήμου Παπάγου-Χολαργού.
Στην καρδιά του Αισθητικού Δάσους Καισαριανής, βρίσκεται η γνωστή από την αρχαιότητα πηγή της Καλοπούλας. Το όνομά της προέρχεται από παραφθορά του αρχαίου τοπωνυμίου Κυλλού (ή Κύλλου) Πήρα (ή Πείρα), Κύλλου Πέρα, Κουλλούπερα, Κουκλούπερα ή, Καλλία Πέρα. Η ευρύτερη περιοχή έχει συνδεθεί με μυθολογικά γεγονότα, καθώς και με αναφορές στη λειτουργία ιερού της Αφροδίτης. Στους νεώτερους χρόνους, πίστευαν ότι το νερό της είχε ευεργετικές ιδιότητες, ιδιαίτερα για τις άτεκνες γυναίκες, στις οποίες χάριζε γονιμότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι, ο Υμηττός συγκέντρωνε το ενδιαφέρον τόσο εξαιτίας της φύσης του, όσο και των πηγών με τη θεραπευτική δράση που απέδιδε σε αυτές η λαϊκή δοξασία.
Άλλη γνωστή πηγή, είναι η πηγή της Μονής Καισαριανής που βρίσκεται έξω από την ανατολική της πύλη, και στα χρόνια της Τουρκοκρατίας πήρε το όνομα «Κοτς Μπασί» (σημαίνει «κεφαλή κριού») από τη μορφή του μαρμάρινου κρουνού της, της αρχαϊκής υδρορροής που αποδίδει κεφάλι κριού. Σήμερα, για λόγους ασφαλείας, η αυθεντική υδρορροή έχει αντικατασταθεί από ένα πιστό αντίγραφό της και το νερό της πηγής δεν είναι πόσιμο. Αξιοσημείωτο είναι, ότι το σήμα του κριού υπήρξε η πρώτη σφραγίδα του Δήμου Καισαριανής.
Σήμερα στην Καλοπούλα λειτουργεί αναψυκτήριο του Δήμου Καισαριανής. Σε κοντινό σημείο υπάρχει μια ανοιχτή δεξαμενή νερού που φιλοξενεί ψάρια και χελώνες.
Πηγές:
Ντούνη, Κερασία, Αρχαιολόγος Α’ ΕΠΚΑ, Παπαφλωράτου, Ελένη, Αρχαιολόγος ΛΕ’ ΕΠΚΑ. «Υμηττός, η φυσιογνωμία ενός τόπου λατρείας». Διημερίδα Κορωπί – Υμηττός: Συνοδοιπόροι στο χρόνο, Κορωπί 2012. (https://mthymettosgreece.com/to-vouno/istoria/)
Σπαθάρη, Έλση, Αρχαιολόγος Δ’ ΕΠΚΑ «Ο Υμηττός κατά την αρχαιότητα». Καθημερινή Επτά Ημέρες, Κυριακή 28 Σεπτεμβρίου 1997
