ΑΡΧΙΚΗ / ΣΚΟΠΕΥΤΗΡΙΟ / ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΑΜΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ
Την περίοδο της Οικονομικής κρίσης και των μνημονίων έγινε προσπάθεια ο χώρος του Σκοπευτηρίου να αξιοποιηθεί από το Τ.Α.Ι.ΠΕ.Δ., για αγνώστους σκοπούς και χωρίς καμία εξασφάλιση ότι θα διατηρηθεί ο δημόσιος, ιστορικός, πολιτιστικός και περιβαλλοντικός χαρακτήρας της. Το σχέδιο αυτό ανατράπηκε με ενέργειες της δημοτικής αρχής.
Πρόσφατα, με το N. 4415/2016 Άρθρο 44, παραχωρείται από το ελληνικό δημόσιο στο Δήμο Καισαριανής η αποκλειστική χρήση και εκμετάλλευση για σαράντα χρόνια της έκτασης του ιστορικού χώρου του Σκοπευτηρίου. Παραχωρείται δηλαδή η αποκλειστική χρήση εκτάσεως 463.946 τ.μ., που αποτελεί τμήμα του δημοσίου κτήματος με ΑΒΚ 2301. Σκοπός της παραχώρησης είναι η διατήρηση και ανάδειξη του παραχωρούμενου τμήματος δημόσιου κτήματος ως χώρου ιστορικής μνήμης της Εθνικής Αντίστασης, καθώς και η δημιουργία πάρκου αναψυχής, ψυχαγωγίας και πολιτισμού.
Σήμερα στον ευρύτερο χώρο του άλσους ο Δήμος Καισαριανής έχει οργανώσει και στεγάσει διάφορες λειτουργίες, κυρίως εκπαιδευτικού και προνοιακού χαρακτήρα (βιοκλιματικός βρεφονηπιακός σταθμός, Κέντρο Υγείας του Παιδιού, Κέντρο Συμβουλευτικής – ΑμεΑ, θερινός κινηματογράφος «Αιολία», Παιδική Χαρά «Μουσείο», Παιδική Χαρά «Παιδιατρικό», Πάρκο Εκπαίδευσης Κατοικιδίων, Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής) στα βόρεια και νότια όρια του άλσους, ενώ στο εσωτερικό του και μέσα στα όρια του κηρυγμένου ιστορικού-μνημειακού χώρου αναπτύσσονται δράσεις που στόχο έχουν τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης της Αθήνας.
Μετά την παραχώρηση του 2016 προγραμματίσθηκε και μελετήθηκε μια μεγάλη ανάπλαση της περιοχής η οποία ξεκίνησε να υλοποιείται μέσα στο 2024, και περιλαμβάνει:
Α. Την ανακατασκευή και την διαμόρφωση για νέα χρήση και ανάδειξη της ιστορικής μνήμης, του «Χαράματος» και την ένταξη σε αυτό μικρού μουσείου ρεμπέτικου τραγουδιού και αίθουσες εκμάθησης μουσικών οργάνων, με παράλληλη ενεργειακή αναβάθμιση του κτιρίου.
Β. Την αποκατάσταση και την διαμόρφωση για νέα χρήση και ανάδειξη του κτιρίου «πρώην γραφειακών χώρων Σκοπευτικής» και την ένταξη σε αυτό βιβλιοθήκης, αναγνωστηρίου και χώρου πολιτιστικών δραστηριοτήτων, με παράλληλη ενεργειακή αναβάθμιση του κτιρίου.
Γ. Την δημιουργία ενός υπαίθριου αθλητικού κέντρου για παιδιά, νέους και ενήλικες, στο χώρο του αποκαλούμενου γηπέδου Κ3, αποφεύγοντας πομπώδεις και μεγαλοπρεπείς παρεμβάσεις.
Δ. Τον σημειακό επανασχεδιασμό της Πλατείας 200 Αγωνιστών Κομμουνιστών σε ότι αφορά την εξυγίανση των υφιστάμενων σιντριβανιών διατηρώντας την διάταξή τους. Παράλληλα επιχειρείται η διευθέτηση της γενικής οργάνωσης της πλατείας, η αποκατάσταση δαπεδοστρώσεων και η αντικατάσταση εξοπλισμού όπου και αν αυτή απαιτείται με σεβασμό στο γενικό ύφος της πλατείας και αποδίδοντας έμφαση στο κεντρικό μνημείο.
Ε1. Δημιουργία χώρου υπαίθριας εκγύμνασης ενηλίκων στον χώρο που παλιότερα λειτουργούσε παιδική χαρά.
Ε2. Δημιουργία «Πάρκου Σκύλων» στον χώρο δεξιά της κεντρικής εισόδου, διευθετώντας έτσι τις ανάγκες των ζώων συντροφιάς που επισκέπτονται το Άλσος σε μεγάλο βαθμό.
Ε3. Δημιουργία σημείου πληροφόρησης (info kiosk) για την ιστορία του χώρου καθώς και για τις νέες δράσεις και χρήσεις που εντάσσονται στο Άλσος, στην περιοχή του ανανεργού σιντριβανιού κοντά στην κεντρική είσοδο δυτικά. Στο χώρο θα υπάρχει η πρόβλεψη διαδραστικού συστήματος σήμανσης του πάρκου, που θα καθοδηγούν τον επισκέπτη στους χώρους και τις χρήσεις του και θα τον ενημερώνουν για την ιστορία του Σκοπευτηρίου.
Ε4. Διαμόρφωση υπαίθριων καθιστικών στο χώρο εκτός του Μνημείου, σε χώρο που χρησιμοποιείται άτυπα για συναυλίες και συναθροίσεις, διακριτικής αισθητικής και με διάθεση σεβασμού στο περιβάλλον και στον εμβληματικό χαρακτήρα της περιοχής.
Ε5. Νέα οργανωμένη φύτευση στο ιδιότυπο υφιστάμενο σιντριβάνι «Σαλιγκάρι».
Ε6. Διαμόρφωση νέου πλατώματος με καθιστικά και τον απαιτούμενο αστικό εξοπλισμό σε χώρο νότια του Άλσους, παραπλεύρως της κατασκευής του «Σαλιγκαριού», έτσι ώστε να γίνεται πλέον σαφής η κατάληξη των διαδρομών περιήγησης στο συγκεκριμένο τμήμα.
Προβλέπεται η αντικατάσταση φθαρμένων στοιχείων σε υφιστάμενες πλακοστρώσεις και σχεδιασμός με γνώμονα την ομοιομορφία και την αισθητική αρτιότητα στις περιοχές που γειτνιάζουν με τα κτίρια του Χαράματος και της Σκοπευτικής στα οποία εγκαθίστανται οι νέες χρήσεις.
Επίσης, λαμβάνεται μέριμνα για αποκατάσταση φθαρμένων στοιχείων αστικού εξοπλισμού στα σημεία που απαιτείται, στο ίδιο ύφος, και με σεβασμό στην ομοιομορφία των επιμέρους ενοτήτων, (φωτιστικά σώματα διαδρομών περιήγησης εντός του άλσους, υφιστάμενες μικρές πλατείες κ.α.). Στις περιοχές που αναφέρθηκαν και μελετώνται ειδικά, σχεδιάζονται και προβλέπονται νέες τυπολογίες στοιχείων αστικού εξοπλισμού που εξασφαλίζουν την μορφολογική ενότητα και εξυπηρετούν τις νέες λειτουργίες που εγκαθίστανται (όργανα ενηλίκων, πάρκο σκύλων, καθιστικά νέων πλατωμάτων κ.α.).
Κατά την διάρκεια της μελέτης υπήρξε στενή συνεργασία με την Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου έτσι ώστε να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή εφαρμογή του κτιριολογικού προγράμματος και εξεύρεση λύσεων στην διάταξη των χώρων έτσι ώστε να μπορούν να γίνονται εύκολες μεταβολές από τον χρήστη ώστε να στεγάσουν τις διαφορετικές χρήσεις.
Στόχος της μελέτης είναι να εκφράσει με τρόπο δυναμικό και εμβληματικό τη σημασία των κτιρίων, να παράξει μια λύση που θα συνδέεται με το περιεχόμενο του λειτουργικού προγράμματος των κτιρίων. Τα κτίρια μελετώνται σύμφωνα με τις νέες αντιλήψεις του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού για έργα ανάλογων χρήσεων.
Το έργο έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση από το πρόγραμμα «ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΡΙΤΣΗΣ» (ΥΠΕΣ).