Μουσείο Εαμικής Εθνικής Αντίστασης

ΑΡΧΙΚΗ / ΣΚΟΠΕΥΤΗΡΙΟ / ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΑΜΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Την περίοδο της Οικονομικής κρίσης και των μνημονίων έγινε προσπάθεια ο χώρος του Σκοπευτηρίου να αξιοποιηθεί από το Τ.Α.Ι.ΠΕ.Δ., για αγνώστους σκοπούς και χωρίς καμία εξασφάλιση ότι θα διατηρηθεί ο δημόσιος, ιστορικός, πολιτιστικός και περιβαλλοντικός χαρακτήρας της. Το σχέδιο αυτό ανατράπηκε με ενέργειες της δημοτικής αρχής.

Πρόσφατα, με το N. 4415/2016 Άρθρο 44, παραχωρείται από το ελληνικό δημόσιο στο Δήμο Καισαριανής η αποκλειστική χρήση και εκμετάλλευση για σαράντα χρόνια της έκτασης του ιστορικού χώρου του Σκοπευτηρίου. Παραχωρείται δηλαδή η αποκλειστική χρήση εκτάσεως 463.946 τ.μ., που αποτελεί τμήμα του δημοσίου κτήματος με ΑΒΚ 2301. Σκοπός της παραχώρησης είναι η διατήρηση και ανάδειξη του παραχωρούμενου τμήματος δημόσιου κτήματος ως χώρου ιστορικής μνήμης της Εθνικής Αντίστασης, καθώς και η δημιουργία πάρκου αναψυχής, ψυχαγωγίας και πολιτισμού.

Το Μουσείο Εαμικής Εθνικής Αντίστασης κατά την περίοδο αποκατάστασης.
Το Μουσείο Εαμικής Εθνικής Αντίστασης κατά την περίοδο αποκατάστασης.

Σήμερα στον ευρύτερο χώρο του άλσους ο Δήμος Καισαριανής έχει οργανώσει και στεγάσει διάφορες λειτουργίες, κυρίως εκπαιδευτικού και προνοιακού χαρακτήρα (βιοκλιματικός βρεφονηπιακός σταθμός, Κέντρο Υγείας του Παιδιού, Κέντρο Συμβουλευτικής – ΑμεΑ, θερινός κινηματογράφος «Αιολία», Παιδική Χαρά «Μουσείο», Παιδική Χαρά «Παιδιατρικό», Πάρκο Εκπαίδευσης Κατοικιδίων, Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής) στα βόρεια και νότια όρια του άλσους, ενώ στο εσωτερικό του και μέσα στα όρια του κηρυγμένου ιστορικού-μνημειακού χώρου αναπτύσσονται δράσεις που στόχο έχουν τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης της Αθήνας.

Μετά την παραχώρηση του 2016 προγραμματίσθηκε και μελετήθηκε μια μεγάλη ανάπλαση της περιοχής η οποία ξεκίνησε να υλοποιείται μέσα στο 2024, και περιλαμβάνει:

Α. Την ανα­κα­τα­σκευή και την δια­μόρ­φω­ση για νέα χρή­ση και ανά­δει­ξη της ιστο­ρι­κής μνή­μης, του «Χαρά­μα­τος» και την έντα­ξη σε αυτό μικρού μου­σεί­ου ρεμπέ­τι­κου τρα­γου­διού και αίθου­σες εκμά­θη­σης μου­σι­κών οργά­νων, με παράλ­λη­λη ενερ­γεια­κή ανα­βάθ­μι­ση του κτιρίου.

Β. Την απο­κα­τά­στα­ση και την δια­μόρ­φω­ση για νέα χρή­ση και ανά­δει­ξη του κτι­ρί­ου «πρώ­ην γρα­φεια­κών χώρων Σκο­πευ­τι­κής» και την έντα­ξη σε αυτό βιβλιο­θή­κης, αναγνωστηρίου και χώρου πολι­τι­στι­κών δρα­στη­ριο­τή­των, με παράλ­λη­λη ενερ­γεια­κή ανα­βάθ­μι­ση του κτιρίου. 

  • Στον ευρύ­τε­ρο χώρο του Σκο­πευ­τη­ρί­ου, προ­βλέ­πε­ται η δημιουρ­γία υπαί­θριου θεάτρου στον προ­αύ­λιο χώρο των πρώ­ην Γρα­φεια­κών χώρων της Σκο­πευ­τι­κής Εταιρείας (πρώ­ην πεδίο βολής) για την εξυ­πη­ρέ­τη­ση και οργά­νω­ση των εκδη­λώ­σε­ων που ήδη λαμ­βά­νουν χώρα στο Άλσος από ομά­δες πολι­τών και πολι­τι­στι­κούς φορείς, δίνο­ντας ταυ­τό­χρο­να με αυτό τον τρό­πο και την δυνα­τό­τη­τα περαι­τέ­ρω αξιο­ποί­η­σης σε υπερτο­πι­κό επί­πε­δο. Η αντι­με­τώ­πι­ση γίνε­ται με κανό­νες σεβα­σμού στην ιστορικότητα του χώρου, δεδο­μέ­νης της γειτ­νί­α­σης της με το μνη­μείο του Σκοπευτηρίου και το Μουσείο Εαμι­κής Αντίστασης.
  • Στην ανα­βάθ­μι­ση του χώρου που περι­βάλ­λει τα δύο κτί­ρια, του Χαρά­μα­τος και της Πρώ­ην Σκο­πευ­τι­κής Εται­ρεί­ας. Αλλά και στο χώρο που γειτ­νιά­ζει τόσο με το Μνη­μείο του Σκο­πευ­τη­ρί­ου όσο και το Μου­σείο της Εαμι­κής Εθνι­κής Αντί­στα­σης, τοποθετώντας καθι­στι­κά απο­σπώ­με­να, μη μόνι­μες κατα­σκευ­ές, λιτής αισθη­τι­κής που μπο­ρούν εν δυνά­μει να απομακρυνθούν.

Γ. Την δημιουρ­γία ενός υπαί­θριου αθλη­τι­κού κέντρου για παι­διά, νέους και ενή­λι­κες, στο χώρο του απο­κα­λού­με­νου γηπέ­δου Κ3, απο­φεύ­γο­ντας πομπώ­δεις και μεγα­λο­πρε­πείς παρεμβάσεις.

Δ. Τον σημεια­κό επα­να­σχε­δια­σμό της Πλα­τεί­ας 200 Αγω­νι­στών Κομ­μου­νι­στών σε ότι αφο­ρά την εξυ­γί­αν­ση των υφι­στά­με­νων σιντρι­βα­νιών δια­τη­ρώ­ντας την διά­τα­ξή τους. Παράλ­λη­λα επι­χει­ρεί­ται η διευ­θέ­τη­ση της γενι­κής οργά­νω­σης της πλα­τεί­ας, η αποκατάσταση δαπε­δο­στρώ­σε­ων και η αντι­κα­τά­στα­ση εξο­πλι­σμού όπου και αν αυτή απαι­τεί­ται με σεβα­σμό στο γενι­κό ύφος της πλα­τεί­ας και απο­δί­δο­ντας έμφα­ση στο κεντρι­κό μνημείο.

Ε1. Δημιουρ­γία χώρου υπαί­θριας εκγύ­μνα­σης ενη­λί­κων στον χώρο που παλιό­τε­ρα λειτουργούσε παι­δι­κή χαρά.

Ε2. Δημιουρ­γία «Πάρ­κου Σκύ­λων» στον χώρο δεξιά της κεντρι­κής εισό­δου, διευ­θε­τώ­ντας έτσι τις ανά­γκες των ζώων συντρο­φιάς που επι­σκέ­πτο­νται το Άλσος σε μεγά­λο βαθμό.

Ε3. Δημιουρ­γία σημεί­ου πλη­ρο­φό­ρη­σης (info kiosk) για την ιστο­ρία του χώρου καθώς και για τις νέες δρά­σεις και χρή­σεις που εντάσ­σο­νται στο Άλσος, στην περιο­χή του ανανεργού σιντρι­βα­νιού κοντά στην κεντρι­κή είσο­δο δυτι­κά. Στο χώρο θα υπάρ­χει η πρό­βλε­ψη δια­δρα­στι­κού συστή­μα­τος σήμαν­σης του πάρ­κου, που θα καθο­δη­γούν τον επι­σκέ­πτη στους χώρους και τις χρή­σεις του και θα τον ενη­με­ρώ­νουν για την ιστο­ρία του Σκοπευτηρίου.

Ε4. Δια­μόρ­φω­ση υπαί­θριων καθι­στι­κών στο χώρο εκτός του Μνη­μεί­ου, σε χώρο που χρη­σι­μο­ποιεί­ται άτυ­πα για συναυ­λί­ες και συνα­θροί­σεις, δια­κρι­τι­κής αισθη­τι­κής και με διάθεση σεβα­σμού στο περι­βάλ­λον και στον εμβλη­μα­τι­κό χαρα­κτή­ρα της περιοχής.

Ε5. Νέα οργα­νω­μέ­νη φύτευ­ση στο ιδιό­τυ­πο υφι­στά­με­νο σιντρι­βά­νι «Σαλι­γκά­ρι».

Ε6. Δια­μόρ­φω­ση νέου πλα­τώ­μα­τος με καθι­στι­κά και τον απαι­τού­με­νο αστι­κό εξο­πλι­σμό σε χώρο νότια του Άλσους, παρα­πλεύ­ρως της κατα­σκευ­ής του «Σαλι­γκα­ριού», έτσι ώστε να γίνε­ται πλέ­ον σαφής η κατά­λη­ξη των δια­δρο­μών περι­ή­γη­σης στο συγκεκριμένο τμήμα. 

Προβλέπεται η αντικατάσταση φθαρμένων στοιχείων σε υφιστάμενες πλακοστρώσεις και σχεδιασμός με γνώμονα την ομοιομορφία και την αισθητική αρτιότητα στις περιοχές που γειτνιάζουν με τα κτίρια του Χαράματος και της Σκοπευτικής στα οποία εγκαθίστανται οι νέες χρήσεις.

Επίσης, λαμβάνεται μέριμνα για αποκατάσταση φθαρμένων στοιχείων αστικού εξοπλισμού στα σημεία που απαιτείται, στο ίδιο ύφος, και με σεβασμό στην ομοιομορφία των επιμέρους ενοτήτων, (φωτιστικά σώματα διαδρομών περιήγησης εντός του άλσους, υφιστάμενες μικρές πλατείες κ.α.). Στις περιοχές που αναφέρθηκαν και μελετώνται ειδικά, σχεδιάζονται και προβλέπονται νέες τυπολογίες στοιχείων αστικού εξοπλισμού που εξασφαλίζουν την μορφολογική ενότητα και εξυπηρετούν τις νέες λειτουργίες που εγκαθίστανται (όργανα ενηλίκων, πάρκο σκύλων, καθιστικά νέων πλατωμάτων κ.α.).

Κατά την διάρκεια της μελέτης υπήρξε στενή συνεργασία με την Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου έτσι ώστε να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή εφαρμογή του κτιριολογικού προγράμματος και εξεύρεση λύσεων στην διάταξη των χώρων έτσι ώστε να μπορούν να γίνονται εύκολες μεταβολές από τον χρήστη ώστε να στεγάσουν τις διαφορετικές χρήσεις.

Στόχος της μελέτης είναι να εκφράσει με τρόπο δυναμικό και εμβληματικό τη σημασία των κτιρίων, να παράξει μια λύση που θα συνδέεται με το περιεχόμενο του λειτουργικού προγράμματος των κτιρίων. Τα κτίρια μελετώνται σύμφωνα με τις νέες αντιλήψεις του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού για έργα ανάλογων χρήσεων.

  • Η αρχιτεκτονική μελέτη βασίζεται στην υφιστάμενη προμελέτη που εκπονήθηκε από την Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου και στην πολλαπλότητα των χρήσεων και των απαιτήσεων που δημιουργούνται, ώστε να απαντά στα σύγχρονα δεδομένα και τις ανάγκες της εποχής και της πόλης.

  • Τα υλικά που επιλέγονται αποδίδουν ένα ύφος που εναρμονίζεται πλήρως με το περιβάλλον. Καταλυτικό ρόλο σε αυτό έχει η κατά περιοχές οργανωμένη φύτευση.

  • Τέλος, δίνεται βαρύτητα σε ζητήματα που αφορούν την ενοποίηση του πάρκου με τον αστικό ιστό και τις γειτονιές που το περιβάλλουν. Επιλέγεται να τοποθετηθούν ενημερωτικές πινακίδες στις εισόδους, και σε άλλα κρίσιμα σημεία του Πάρκου, με πληροφοριακό υλικό ιστορικού περιεχομένου αλλά και πληροφορίες γεωγραφικού εντοπισμού. Παράλληλα οργανώνονται και ανασχεδιάζονται οι υφιστάμενοι χώροι στάθμευσης, έτσι ώστε να ενισχυθεί η επισκεψιμότητα στο πάρκο και να αποδώσουν τα μέγιστα οι νέες χρήσεις που εντάσσονται στο κτιριακό απόθεμα.

Το έργο έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση από το πρόγραμμα «ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΡΙΤΣΗΣ» (ΥΠΕΣ).