Ο Υμηττός συνιστά απόλυτη αξία στον σχηματισμό του τοπίου της πρωτεύουσας, τόσο λόγω της θέσης και της γειτνίασης του με το πολεοδομικό συγκρότημα, όσο και λόγω των ιστορικών και των ιδιαίτερων φυσικών χαρακτηριστικών του.
Δεν πρέπει να παραβλέπουμε ότι, μία από τις παραμέτρους της εξαιρετικής σημασίας των γύρω ορεινών όγκων για την πρωτεύουσα, είναι ο ρυθμιστικός ρόλος των περιοχών πρασίνου στη βελτίωση των ατμοσφαιρικών συνθηκών και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης (με άμβλυνση των ακραίων τιμών της θερμοκρασίας και της υγρασίας της ατμόσφαιρας, διευκόλυνση της κίνησης των αερίων μαζών για τον καθαρισμό της ατμόσφαιρας, κ.λπ.), καθώς και ο ρόλος τους στον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα.
Οι Προστατευόμενες Περιοχές -από τα λίγα μέρη που απομένουν σχετικά ανέγγιχτα από την ανθρώπινη παρέμβαση- προσφέρουν μοναδικές εμπειρίες ανάπαυσης και ήπιας ψυχαγωγίας, αλλά και ευκαιρίες για εξοικείωση με τις έννοιες του «οικοσυστήματος» και της «βιοποικιλότητας», τις απειλές που δέχεται το φυσικό περιβάλλον, καθώς και τους τρόπους διαχείρισής τους. Ο επισκέπτες λαμβάνουν ερεθίσματα που βοηθούν ως προς την κατανόηση εννοιών, τη διαμόρφωση στάσεων, αξιών και δεξιοτήτων που πρέπει να αναπτύξουμε στη σχέση μας με τη φύση.
Η γνώση μας γύρω από τη βιοποικιλότητα είναι πολύτιμη: η βιοποικιλότητα αναφέρεται στην ποικιλία των έμβιων όντων (διάφορα φυτά, ζώα και μικροοργανισμοί, τα γονίδια που περιέχουν και τα οικοσυστήματα που σχηματίζουν) που είναι αναγκαία για τη διατήρηση της ζωής πάνω στη Γη. Η πραγματική της αξία είναι ανυπολόγιστη, καθώς παρέχει τη δυνατότητα σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς να προσαρμοζόμαστε σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Τα οφέλη της είναι πολλαπλά. Η βιοποικιλότητα στηρίζει τα οικοσυστήματα που μας προσφέρουν αγαθά, όπως τρόφιμα, καύσιμα, ξυλεία, φαρμακευτικές ουσίες και υπηρεσίες, όπως η ρύθμιση των υδάτων, του αέρα και του κλίματος, η διατήρηση της γονιμότητας του εδάφους και του κύκλου των θρεπτικών στοιχείων. Αγνοώντας ή υποεκτιμώντας τη σημασία της, υπονομεύουμε το ίδιο μας το μέλλον, καταστρέφοντας τους πόρους από τους οποίους εξαρτόμαστε.
Ο ορεινός όγκος του Υμηττού έχει ένα πυκνό δίκτυο δασικών δρόμων, το συνολικό μήκος του οποίου ανέρχεται στα 150 χλμ. Οι δρόμοι αυτοί διανοίχτηκαν από τη Δ/νση Αναδασώσεων Αττικής τη δεκαετία 1977-1987, με κύριο σκοπό τη διευκόλυνση των αναδασωτικών εργασιών στα βουνά. Επίσης, υπάρχει δίκτυο με μονοπάτια, που οδηγούν στα τοπόσημα και τα σημεία υπερτοπικού ενδιαφέροντος του βουνού (σπήλαια, Μοναστήρια κλπ), με πιο πυκνά αυτά στο Αισθητικό Δάσος της Καισαριανής.
Στην περιοχή του Αισθητικού Δάσους υπάρχει εκτεταμένο δίκτυο μονοπατιών (συνολικού μήκους 9 χλμ. περίπου) κανονικού και τοπικά μεγαλύτερου πλάτους (από 0.8 – 2,0 μ.) που παρέχουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε διάφορα σημεία του, διάσχισης και κυκλοφορίας στην περιοχή (κλειστοί βρόγχοι) και διέλευσης προς άλλες κατευθύνσεις.
Ανάμεσά τους, ξεχωρίζει το Βοτανικό Μονοπάτι που προσφέρει μια διαφορετική γνωριμία με ορισμένα χαρακτηριστικά φυτά του Αισθητικού Δάσους Υμηττού, τις θαυμαστές ιδιότητες τους και τη σχέση τους με τον άνθρωπο, μέσω της λαογραφίας, της μυθολογίας και της φυσικής ιστορίας. Το μονοπάτι αυτό οδηγεί από το κέντρο του Ιστορικού Ελαιώνα στην περιοχή της Ανάληψης και από εκεί στην Καλοπούλα, ακολουθώντας μια διαδρομή με δέντρα και θάμνους που έχουν φυτευτεί κατά μήκος του και περιλαμβάνει περίπου 500 είδη φυτών. Τα αρωματικά φυτά φυτρώνουν άφθονα στην περιοχή, ανάλογα με την εποχή, καθώς, επίσης, και πολλά αγριόχορτα. Υπάρχουν ροδιές, κουμαριές και χαρουπιές.
Όλα τα σημεία ενδιαφέροντος που αναφέρονται στο Αισθητικό Δάσος και στον Ιστορικό Κήπο της Μονής, περιλαμβάνονται στο Μονοπάτι Καισαριανή TRAIL αλλά και στον Ψηφιακό Ξεναγό Καισαριανής.
Έχει διαπιστωθεί ότι οι επισκέπτες του βουνού επωφελούνται από τις δραστηριότητες στο φυσικό περιβάλλον, τόσο όσον αφορά τις γνώσεις όσο και την ενεργοποίηση του ενδιαφέροντος, και τη θετική στάση για την προστασία των περιοχών τις οποίες επισκέπτονται.