Οδός Ελευσίνος

Στα σχέδια του Ταμείου Περίθαλψης Προσφύγων (Τ.Π.Π.), που συστάθηκε από το κράτος στις 3 Μαρτίου 1923, περιελήφθησαν τέσσερις περιοχές της Αττικής ως μόνιμοι τόποι εγκατάστασης προσφύγων, η Καισαριανή, ο Βύρωνας, η Ν. Ιωνία και η Κοκκινιά. Το Μάιο του 1923, σύμφωνα με το σχεδιασμό του, ξεκίνησαν στην Καισαριανή εργασίες που περιελάμβαναν την κατασκευή 500 ξύλινων παραπηγμάτων και 1.000 πλινθόκτιστων δωματίων.

Στους πρώτους προσφυγικούς καταυλισμούς, κατασκεύαζαν καταλύματα ή οικίες με τη μορφή ξύλινων παραπηγμάτων, χωρίς ωστόσο παροχές κοινής ωφέλειας, που ήταν αναγκαίες για τη λειτουργία των οικισμών. Τα παραπήγματα κατασκευάζονται εν σειρά (στη λογική του ιπποδάμειου συστήματος) και καταλαμβάνουν όλο τον διαθέσιμο χώρο, με τα απαραίτητα κενά για κάποιες εγκαταστάσεις υγιεινής.

Από τους βασικούς τρόπους κατασκευής μόνιμων οικιών για τους πρόσφυγες ήταν τα πλινθόκτιστα. Τα συνήθως τετράγωνα αυτά κτίσματα ήταν κατασκευασμένα από ωμές πλίνθους ή από λάσπη, βότσαλο και άχυρο. Το γεγονός ότι υπήρξαν ατελή, έδωσε στους χρήστες τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε ατομικές επεμβάσεις και συνακόλουθα, σε ιδιοποίηση των οικιών.

Από τα ξύλινα παραπήγματα της πρώτης περιόδου, δεν διασώζεται κανένα. Περπατώντας στους δρόμους του αρχικού συνοικισμού όπου βρισκόμαστε, θα συναντήσουμε αρκετά ερειπωμένα και μισογκρεμισμένα πλινθόκτιστα.

Φωτογραφίες:

α) Ανδρ. Δημητρίου 68 (Google maps 2011)

β) Εσωτερικό οικοδομικού τετραγώνου Ανδρ. Δημητρίου – Νέας Εφέσου – Μιχ. Καραολή – Μοσχονησίων (ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ.-Α.Σ.Ι. Καισαριανής)

Περπατάτε στην οδό Ανδ. Δημητρίου που το 1931 ονομαζόταν οδός Ελευσίνος. Μπορείτε να κάνετε μια στάση στην πλευρά του 4ου Παιδικού Σταθμού Καισαριανής και να κοιτάξετε απέναντι μια χαρακτηριστική πλινθόκτιστη κατοικία, στο τελείωμα μιας σειράς οικιών που αποτελεί παράδειγμα της κατά στοίχους δόμησης. Εκτός από αυτήν (που εμφανώς αποτελούσε τμήμα μιας δίδυμης οικίας), οι άλλες οικίες φαίνεται ότι έχουν δεχθεί εργασίες ενίσχυσης και ανακαίνισης για να αντέξουν στο χρόνο και να συνεχίσουν να είναι βιώσιμες.

Έχει ενδιαφέρον να εισέλθετε στο εσωτερικό του οικοδομικού τετραγώνου. Βγείτε στη Μιχ. Καραολή και κάντε το γύρο του τετραγώνου για να ξαναβρεθείτε στην Ανδρ. Δημητρίου. Κατόπιν προχωρήστε προς την οδό Σμύρνης.

Μιχ. Καραολή και Νέας Εφέσου

Βρίσκεστε σε μία από τις 6 διόδους του οικοδομικού τετραγώνου Ανδρ. Δημητρίου – Μοσχονησίων – Μιχ. Κααραολή – Νέας Εφέσου. Παρότι αρκετά κτίρια έχουν ανοικοδομηθεί, ωστόσο τα υπόλοιπα παραμένουν πολύ κοντά στην αρχική τους μορφή και είναι χαρακτηριστικά της πρώτης περιόδου οικοδόμησης του οικισμού.

Το ιδιαίτερο εδώ είναι ότι συνυπάρχουν στο ίδιο οικοδομικό τετράγωνο και οι δύο βασικοί τύποι κτιρίων του προσφυγικού οικισμού, μονώροφα κτίσματα και προσφυγικές πολυκατοικίες.

Περιηγηθείτε στο εσωτερικό του οικοδομικού τετραγώνου, βγείτε στη Μιχ. Καραολή και παρατηρήστε τις όψεις των δύο τετρακατοικιών, κάντε το γύρο του τετραγώνου για να ξαναβρεθείτε στην Ανδρ. Δημητρίου. Κατόπιν προχωρήστε προς την οδό Σμύρνης.

Φωτογραφίες: ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ.-Α.Σ.Ι. Καισαριανής